# Mererid Puw Davies

Mae’r plant bach yn cychwyn fis Medi i’r ysgol leiaf yn y ddinas fawr yn dringo’r grisiau cyfyng at ddwy stafell, un cyntedd, piano, ei ffenestri tua thôi dall tai, llathenni ei buarth mor fain ...

Mi gofiwn 2020 fel blwyddyn y cyfnod clo, y flwyddyn lle na chawsom fynd i unman, bron; lle’r oedd mynd i siop y gornel ar brydiau fel antur i deyrnas ddieithr, a’r ysgol a’r gweithle a’r maes chwarae cyn belled â’r lleuad, yr un mor anghysbell a…

Sut mae mesur ysgol? Mewn niferoedd o blant, niferoedd o athrawon, o friciau, o lechi, o lathenni, o flynyddoedd? I blentyn, niferoedd yr oriau, y munudau, yr amseroedd chwarae, y ffrindiau, y llyfrau, y gemau, nerth y dwylo sy’n ei gynnal sy’n…

Tua dechrau’r ganrif ddiwethaf, gwgu’n fygythiol ar Ewrop gyfan mae’r flwyddyn 19--. Mae hi’n ddechrau Mai, ac wedi gwanwyn annaturiol o oer yn München, yn sydyn mae fel petai haf annhymhorol yn ei anterth, haf ffug sy’n boeth fel Awst a phawb yn…

Weithiau, mae rhywun yn dechrau meddwl ein bod ni wedi cyrraedd rhyw ben draw: na allwn ni fynd ymhellach ar y llwybr arbennig hwn. Mae’r iaith a’r syniadau sydd wedi ein tywys hyd yma wedi eu dihysbyddu. Dim ond wal neu glogwyn neu ddibyn sydd o’n…

Yr haf hwn rydw i am lunio ysgrif am farddoniaeth. Ers wythnosau, mae swp bach o gyfrolau newydd o gerddi yn fy nghanlyn i bob man, wedi eu gwasgu’n dynn at ei gilydd yn fy mag. Maen nhw wedi teithio milltiroedd, i bob math o lefydd diddorol, i…

Bu’n ddigon hawdd daearu hwn, /y corff crimp melyn fu’n glaf mor hir /yn ei garpiau ail-law, ei glytwaith. /Digon hawdd anghofio hwn ... 

Ar lan môr Estonia mae’r awyr yn fain /a’r gorwel yn wastad. /Nid oes rhyferthwy yn y gwynt; /nid oes llanw o gwbl ... 

Mae hi’n ddysgedig. Mae hi fel siswrn. /Ac yn ddigon siarp, mae’n arfer sôn /nad oes dim sy’n newydd ar ôl i’w ddweud; /nad yw dail y coed disglair yn Ebrill yn ddim /ond darluniau i’w bodio /i’w torri drachefn a’u trefnu /yn llyfr lloffion mawr y…

Dyma edrych yn ôl hanner can mlynedd namyn un, ac yna bron i gan mlynedd, i wledydd nad ydynt yn bodoli bellach i weld a yw'r cyfnodau hynny wedi gadael neges inni, mewn inc anweledig...

‘Pwy sy’n nes at y Llydawr na’r meirw? Hawdd ydyw gormesu ar genedl felly ...' Golwg ar Lydaw a Chymru, o ddyddiau'r Saint, at Ambrose Bebb adeg yr Ail Ryfel Byd ac Aneirin Karadog yn y presennol.